Những điều thú vị về Sâm Ngọc Linh

17-01-2015 - 11:11 am

Cây Sâm Ngọc Linh được các nhà khoa học Thế giới đánh giá cao, nhất là các nhà khoa học Nhật Bản, không dám nói ngang hàng với cây Sâm Triều tiên vốn nổi tiếng lâu đời về các tác dụng khác nhưng Sâm Ngọc Linh - Sâm Việt Nam có tác dụng hơn hẳn cây sâm Triều Tiên.

1. Hỏi - Các khoa học gia thì ngạc nhiên khi thấy Sâm Ngọc Linh lại mọc ở vùng nhiệt đới nhưng khi trồng ở vùng mát (Đà Lạt) thì sâm lại không mọc?

Đáp: Việc này có lẽ bắt đầu từ sinh thái cuả cây Sâm. Cây Sâm là một cây có sinh thái tương đối đặt biệt thích khí hậu lạnh và dưới bóng râm, cộng với humility của vùng đất. Thường những cây Sâm sống ở những núi cao trên 1000 m thường có sương mù bao phủ như Himalaya, Butan. Vì vậy mà nói chung những loài sâm phân bố ở những nước có khí hậu ôn đới như Mỹ, Canada, Triều Tiên, Nhật Bản, Trung Quốc. Lúc đầu, người ta cũng ngạc nhiên là một cây Sâm lại phân bố ở một nước nhiệt đới như nước ta nhưng xét lại sinh thái của núi Ngọc Linh thì không có gì ngạc nhiên vì Núi Ngọc Linh có độ cao 1800 m, có sương mù quanh năm thích hợp cho cây Sâm, vì vậy cũng không có gì ngạc nhiên cho lắm. Trung tâm Sâm Việt Nam đã thử migrate xuống độ cao 1200 m và khi trồng có mái che nhưng cùng ngọn núi Ngọc Linh thì cây Sâm vẫn sống được nhưng trồng ở Đà Lạt thì cây Sâm không sống được, điều đó có lẽ do độ cao ở Đà Lạt vẫn chưa đạt đến.

2. Hỏi - Hình dáng cuả cây Sâm Việt Nam khác với Sâm Triều Tiên như thế nào?

Đáp: Do đặc điểm sinh thái đặc biệt cuả cây Sâm, lá của cây Sâm ba năm đầu chỉ có một lá nhưng từ năm thứ 4 trở đi có thể có từ 2 đến 3 lá, lá có hình xỏe như bàn tay, hoa hình chùm, dạng tán màu trắng, khi thành hạt, hạt sẽ có màu đỏ. Đây là phần giống nhau cuả Sâm Việt Nam và Sâm Triều Tiên về hình dáng, còn phần khác nhau là phần rể. Rể Sâm Triều tiên có dạng hình người nên còn gọi là Nhân Sâm, vì thường có một thân chính giữa và thường có từ 3 đến 4 rể phụ từ rể chính chia ra giống như hình bàn tay, bàn chân. Còn rể của Sâm Ngọc Linh giống như gốc tre có đốt nên lúc đầu còn gọi là Sâm Đốt Trúc.

3. Hỏi - Về tuổi tác: Tuổi nào nên dùng?

Đáp - Điều đầu tiên là Sâm có thể dùng cho mọi lứa tuổi: Trẻ sơ sinh, người lớn, tốt nhất vẫn là người có tuổi. Về việc trẻ sơ sinh thì khuyến cáo thận trọng không nên dùng nhưng đã có một trường hợp là cháu nội cuả ông thầy tôi khi sinh bị thiếu tháng, còi còm. Ông đã cho dùng với liều nhỏ hằng ngày pha với nước sau bữa ăn, sau một năm bé rất bụ bẫm và cơ thể phát triển rất tốt cả về trí tuệ lẫn thể chất. Còn dùng trong tuổi nào thì tốt thì các bạn cứ quan niệm việc dùng Sâm như việc chúng ta cầm đèn pin đi giữa ban ngày và ban đêm. Nếu cơ thể của bạn còn cường tráng (có nghĩa là ban ngày) thì không cần phải dùng Sâm và bạn có dùng Sâm đi nữa cũng không thấy tác dụng mấy, hay nói đúng hơn là có tác dụng nhưng chúng ta không có cảm giác được. Còn khi cơ thể của bạn bị suy yếu, ví dụ suy dinh dưỡng hay sau khi ốm, đặc biệt là người lớn tuổi về già, sức khỏe càng ngày càng xuống, thì khi dùng Sâm sẽ thấy có tác dụng rất rõ giống như cầm đèn pin đi trong ban đêm, bởi vì một trong những tác dụng cuả Sâm là tăng cường sức lực (Effects on Physical strength). 

4. Hỏi - Liều dùng như thế nào là thích hợp?

Đáp - Nói về trị liệu thì Sâm có hai cách dùng: dùng liều lớn trong trường hợp sau khi ốm đau cần bồi bổ hay trong những trường hợp suy dinh dưỡng và dùng ngắn ngày. Còn dùng để tăng cường sức khỏe hằng ngày thì dùng với liều nhỏ và kéo dài giống như một số chai nước uống dưới dạng thực phẩm sức khỏe như GINSENG DRINK (đóng chai 120 ml), GINSENG TEA bày bán rất nhiều ở Việt Nam và các nước trên thế giới.

5. Hỏi - Tôi vẫn thường nghe người ta nói: "Nhà họ trồng được cây Sâm" và có nhiều cây mang tên sâm như Bố chính sâm, Đảng Sâm... Như vậy như thế nào là Sâm thật?

Đáp - Điều đầu tiên chắc chắn rằng cây Sâm không mọc được ở dưới đồng bằng. Ở Việt Nam chúng ta, chỉ có những vùng có thể thích nghi với cây Sâm là Núi Ngọc Linh, Sapa, vùng trồng Tam thất (ở núi cao của Lạng sơn) và có thể ở Đà Lạt, nhưng chúng tôi đã migrate cây Sâm Ngọc Linh trồng thử ở Đà Lạt nhưng không sống được, có lẽ chưa đủ độ cao vì vùng Sâm Ngọc Linh thiên nhiên có ở độ cao 1800 m. Việc migrate xuống độ cao 1200 m, cùng ngọn núi thì sống được nhưng phải làm giàn che, chính vì vậy, cây Sâm Ngọc Linh hiếm và qúy một phần do điều kiện sinh thái cuả nó. Các cây Sâm khác trên thế giới đều được trồng ở những vùng núi cao.

Điều thứ hai, đã gọi là Sâm thì Họ phải là Araliaceae (Họ Nhân sâm). Trong họ Araliaceae, cũng có nhiều chi, nhưng những cây Sâm giá trị trên thế giới phải có Chi Panax. Từ cách phân loại này, hiện nay trên thế giới có tất cả 13 loài Panax khác nhau:

1) Panax ginseng C. Ạ Meyer (Sâm Triều Tiên)

2) Panax quinquefolium L. (Sâm Mỹ)

3) Panax trifolius L.

4) Panax notoginseng (Sâm Trung Quốc)

5) Panax japonicus C. Ạ Meyer (Sâm Nhật)

(P. pseudoginseng Wall, subsb. japonicus (Meyer) Harạ)

6) Panax japonicus C. Ạ Meyer var major

7) Panax japonicus C. Ạ Meyer var. angustifolius

8) Panax japonicus C. Ạ Meyer var. bipinnatifidus

9) Panax zingiberensis

10) Panax stipuleanatus

11) Panax pseudo-ginseng wall. subsp. pseudo-ginseng Hara

12) Panax pseudo-ginseng wall. subsp. himalaicus

13) Panax sp. (chưa nhận diện)

và cây Sâm Ngọc Linh của Việt Nam là loài cuối cùng được phát hiện:

14) Panax Vietnamensis Ha et Grushv.

Vì vậy các bạn đừng nên nhầm lẫn khi nghe ai đó nói ở nhà tôi cũng trồng được Sâm hay có cây Sâm, vì về các cây dược liệu Việt Nam mang tên Sâm rất nhiều như: Đan Sâm, Bố Chính Sâm, Khổ Sâm, Đảng Sâm, Nam Sâm, Sa Sâm, Huyền Sâm... nhưng tất cả không phải là Sâm vì khác họ Araliaceae và không có giá trị làm thuốc như cây Sâm (Panax).

Còn nói về những cây có giá trị là một cây Sâm để dùng làm thuốc bổ thì chỉ có các loài 1, 2, 4, 5 và cây Sâm Ngọc Linh vì về thành phần hóa học chứa khung đặc thù cuả dòng họ nhà Sâm là khung Dammarane.

6. Hỏi - Tác dụng cuả sâm Việt Nam và sâm Triều Tiên có gì khác nhau?

Đáp: Về dược tính cuả cây Sâm thì có nhiều tác dụng mà cho đến nay mặc dù có hơn 2500 công trình nghiên cứu về cây Sâm Triều tiên nhưng hiện nay vẫn còn là một điều thú vị để các nhà nghiên cứu tiếp tục nghiên cứu. Điều thú vị là Cây Sâm Triều tiên chứa hai nhóm hoạt chất saponin dammarane chính Ginsenoside Rb1 và Ginsenoside Rg1. Một nhóm có tác dụng kích thích thần kinh trung ương, huyết áp, hô hấp... nhưng một nhóm lại có tác dụng ức chế. Nhưng điều thú vị là sự điều hòa của hai nhóm hợp chất này, có nghiã là khi cơ thể bị ức chế thì nhóm hợp chất có tác dụng kích thích sẽ điều hòa và ngược lại, còn bình thường thì ở trạng thái cân bằng. Còn cây Sâm Ngọc Linh cũng có hai nhóm hoạt chủ yếu này nhưng có một nhóm hoạt chất thứ ba (Dammarane kiểu vòng Ocotillol) và là hàm lượng chính của cây Sâm Việt Nam (khoảng 5%), việc này dẫn đến sự khác nhau về tác dụng của Sâm Việt Nam và Sâm Triều Tiên. Những kết quả nghiên cứu ban đầu cho thấy, từ một hoạt chất tinh khiết của cây Sâm Ngọc Linh (Majonoside R2 mà trong sâm Triều Tiên không có), một đồng nghiệp tôi đã lấy PhD ở Toyama University về Dược lý cho thấy hoạt chất này có những tác dụng rất tốt trên các tác dụng antistress (chống stress), antioxydant (chống lão hóa tế bào), anticancer (chống ung thư). Đây là đặc điểm ưu việt của Sâm Ngọc Linh - Sâm Việt Nam mà Sâm Triều tiên không có. Còn những tác dụng khác mà Sâm Triều Tiên có thì có lẽ Sâm Việt Nam cũng có nhưng có lẽ khác nhau về cường độ tác dụng vì khác nhau về hàm lượng hoạt chất giữa hai cây.

Nói tóm lại, tác dụng của các loài Sâm thì rất nhiều không kể nào kể xiết được nhưng chung quy lại một tác dụng mà cây Sâm nào cũng có đó là tác dụng bồi bổ cơ thể, nâng cao sức đề kháng, sức bền, chống lại stress vì kích thích tiêu hóa, hô hấp, tuần hoàn, tăng chuyển hóa nên đối với người già có tác dụng kéo dài tuổi thọ.

Cây Sâm Ngọc Linh được các nhà khoa học Thế giới đánh giá cao, nhất là các nhà khoa học Nhật bản, không dám nói ngang hàng với cây Sâm Triều tiên vốn nổi tiếng lâu đời về các tác dụng khác nhưng Sâm Ngọc Linh - Sâm Việt Nam có tác dụng hơn hẳn cây sâm Triều tiên là:

- Anti-stress effects (Chống stress).

- Anti-tumor promoting Effects (Chống ung bướu)

- Antibacterial effects (Kháng khuẩn, nhất là viêm họng hạt mãn tính)

Ngoài ra, còn có một tác dụng nữa cho những người khoái nhậu đó là trước khi uống bia với mấy anh em bạn khi còn ở Việt Nam, thì trước khi uống, nếu gặp "độ" dài thì chỉ cần ngậm một chút củ Sâm là tôi tha hồ uống mà không sợ say, mà nếu có say thì qua ngày hôm sau vẫn tỉnh táo, không nhức đầu.

Dược sĩ VÕ DUY HUÂN



Sản phẩm

Video