Sâm Ngọc Linh Sâm của Việt Nam

17-01-2015 - 10:13 am

Sâm Ngọc Linh là một loài cây thuộc họ Cam tùng  còn gọi là Sâm Việt Nam, Sâm Khu Năm , Sâm Trúc, Sâm Đốt Trúc, Trúc Tiết Nhân Sâm, Củ Ngải Rọm Con hay Cây Thuốc Giấu, là loại sâm quý được tìm thấy tại miền Trung Trung bộ Việt Nam.

TÊN GỌI “SÂM NGỌC LINH”

Sâm Ngọc Linh (danh pháp hai phần: Panax Vietnamensis) là một loài cây thuộc họ Cam tùng (Araliaceae), còn gọi là Sâm Việt Nam, Sâm Khu Năm (Sâm K5), Sâm Trúc, Sâm Đốt Trúc, Trúc Tiết Nhân Sâm, Củ Ngải Rọm Con hay Cây Thuốc Giấu, là loại sâm quý được tìm thấy tại miền Trung Trung bộ Việt Nam, mọc tập trung quanh đỉnh Ngọc Linh thuộc 9 xã của 3 huyện: Đăk Glei, Tu Mơ Rông tỉnh Kon Tum và huyện Trà My tỉnh Quảng Nam.

ĐẶC ĐIỂM CỦA SÂM NGỌC LINH

Trên độ cao 1.200 đến 2.100m (đỉnh Ngọc Linh cao 2.598m), Sâm Ngọc Linh mọc dày thành đám dưới tán rừng, hay dọc theo các suối ẩm trên đất nhiều mùn, thích hợp với nhiệt độ ban ngày từ 20°C-25°C, ban đêm 15°C-18°C. Đây là một loại cây thân thảo sống lâu năm, cao từ 40cm đến 100cm, thân rễ có sẹo và các đốt như đốt trúc do thân khí sinh rụng hàng năm để lại.

Sâm Ngọc Linh có thể sống rất lâu, thậm chí trên 100 năm, sinh trưởng khá chậm. Bộ phận dùng làm thuốc chủ yếu là thân rễ, củ, ngoài ra cũng có thể dùng lá và rễ con. Vào đầu tháng 1 hàng năm, Sâm Ngọc Linh xuất hiện chồi mới sau mùa ngủ đông, thân khí sinh lớn dần lên thành cây Sâm trưởng thành có 1 tán hoa. Từ tháng 4 đến tháng 6, cây nở hoa và kết quả. Tháng 7 bắt đầu có quả chín và kéo dài đến tháng 9. Cuối tháng 10, phần thân khí sinh tàn lụi dần, lá rụng, để lại một vết sẹo ở đầu củ sâm và cây bắt đầu giai đoạn ngủ đông hết tháng 12. Chính căn cứ vào vết sẹo trên đầu củ mỗi mùa đông đến mà người ta có thể nhận biết cây sâm bao nhiêu tuổi. Nếu nhìn trên củ Sâm chỉ có 1 sẹo (tức 1 mắc, 1 đốt) thì củ Sâm đó mới chỉ 3 năm tuổi, vì 2 năm đầu Sâm chỉ có củ cái, đến năm thứ 3 mới rụng một thân (Sâm chỉ có một lá duy nhất không rụng suốt từ năm thứ 1 đến năm thứ 3). Khuyến cáo là Sâm Ngọc Linh trên 5 năm tuổi mới có thể khai thác và sử dụng tốt. Mùa đông cũng là mùa thu hoạch tốt nhất phần thân rễ của Sâm Ngọc Linh.

PHÁT HIỆN RA SÂM NGỌC LINH

Năm 1973, khu Y tế Trung Trung bộ cử một tổ 4 cán bộ do dược sĩ Đào Kim Long làm trưởng đoàn, kỹ sư Nguyễn Bá Hoạt, dược sĩ Nguyễn Châu Giang, dược sĩ Trần Thanh Dân là thành viên, đi điều tra phát hiện cây sâm theo hướng chân núi Ngọc Linh thuộc huyện Đắc Tô, tỉnh Kon Tum. Khi đoàn lên tỉnh Kon Tum, Ban Dân y Kon Tum cử thêm dược tá Nguyễn Thị Lê trợ giúp cho đoàn, dẫn đường lên núi Ngọc Linh. Sau nhiều ngày vượt suối băng rừng, đến 9 giờ sáng ngày 19 tháng 03 năm 1973, ở độ cao 1.800m so với mặt biển, đoàn đã phát hiện hai cây Sâm Ngọc Linh đầu tiên và ngay buổi chiều cùng ngày đã phát hiện được một vùng Sâm Ngọc Linh rộng lớn thuộc phía Tây núi Ngọc Linh (phía Kon Tum). Sau 15 ngày nghiên cứu toàn diện về hình thái, sinh thái, quần thể, quần lạc, phân bố, di cư và phát tán, dược sĩ Đào Kim Long đã xác định núi Ngọc Linh là quê hương của cây sâm mới, đặc biệt quý hiếm, chưa từng xuất hiện tại bất cứ nơi nào khác trên thế giới. Theo đánh giá của tiến sĩ Trần Chí Liêm, nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế Việt Nam: “Đây là cống hiến quan trọng cho khoa học, bổ sung tri thức mới về vùng phân bố chi Panax xuống tới vĩ tuyến 15 và bổ sung cho chi Panax họ Araliaceae một loài mới. Sau khi cây Sâm Việt Nam được phát hiện, Khu ủy Khu 5 đã chỉ đạo Ban Dân Y bí mật bảo vệ và khai thác, giao cho xưởng Dược Trung Trung bộ chế biến làm thuốc phục vụ cán bộ, chiến sĩ và nhân dân; đồng thời gửi mẫu ra Bộ Y tế, Viện Dược liệu Hà Nội nghiên cứu”.

Dược sĩ Đào Kim Long đã đặt tên khoa học của cây sâm Ngọc Linh này là Panax articulatus KL Dao (trong kháng chiến để giữ bí mật nên thường gọi là Sâm K5), hay Panax Articulatus Kim Long Đào theo tên người phát hiện. 12 năm sau, tên Nhân sâm Việt Nam và tên khoa học là Panax Vietnamesis Ha et Grushv, họ Ngũ gia Araliaceae, được công bố tại Viện Thực vật Kamarov (Liên Xô cũ) năm 1985, do Hà Thị Dụng và I. V. Grushvistky đặt tên. 

Tác giả: CHUYENSAMNGOCLINH.COM



Sản phẩm

Video